Mục lục
Ngày nay, điện thoại thông minh không chỉ được sử dụng để gọi điện và nhắn tin. Một chiếc điện thoại có thể giúp chúng ta học tập, làm việc, tra cứu thông tin, thanh toán, sử dụng dịch vụ công, liên lạc với người thân và xử lý nhiều công việc hằng ngày.
Tuy nhiên, càng sử dụng điện thoại cho nhiều công việc quan trọng, chúng ta càng cần biết cách bảo vệ thiết bị, thông tin cá nhân và các tài khoản trên điện thoại.
Không cần phải là người am hiểu công nghệ. Chỉ với một số cài đặt và thói quen đơn giản, mọi người có thể sử dụng điện thoại an toàn và hiệu quả hơn.
1. Đặt mật khẩu khóa màn hình
Đây là việc đầu tiên nên thực hiện khi sử dụng điện thoại.
Nếu điện thoại bị thất lạc mà không có khóa màn hình, người nhặt được có thể truy cập vào nhiều thông tin cá nhân của bạn.
Bạn nên sử dụng:
Mã PIN.
Mật khẩu.
Vân tay.
Nhận diện khuôn mặt nếu thiết bị hỗ trợ.
Lưu ý
Không nên sử dụng những mã quá dễ đoán như:
- 123456
- 000000
Ngày sinh.
Số điện thoại.
Điện thoại càng chứa nhiều thông tin quan trọng thì càng cần được bảo vệ tốt.
2. Không chia sẻ mã khóa điện thoại tùy tiện
Một số người có thói quen cho người khác mượn điện thoại và nói luôn mã khóa.
Điều này có thể gây rủi ro nếu điện thoại chứa:
Ứng dụng ngân hàng.
Email.
Hình ảnh cá nhân.
Tài khoản mạng xã hội.
Tài liệu quan trọng.
Nếu cần cho người khác sử dụng điện thoại, hãy cân nhắc mức độ cần thiết và tránh để lộ thông tin bảo mật.
3. Cập nhật hệ điều hành thường xuyên
Điện thoại thường xuyên nhận được các bản cập nhật từ nhà sản xuất.
Các bản cập nhật có thể bao gồm:
Sửa lỗi.
Cải thiện hiệu năng.
Cải thiện tính ổn định.
Bổ sung tính năng.
Cập nhật bảo mật.
Khi điện thoại thông báo có bản cập nhật chính thức, bạn nên kiểm tra và thực hiện khi phù hợp.
Một thói quen tốt:
Không để điện thoại quá lâu mà không cập nhật.
4. Chỉ cài ứng dụng từ nguồn đáng tin cậy
Không nên cài ứng dụng chỉ vì một người lạ gửi đường link và yêu cầu:
“Cài ứng dụng này để nhận quà.”
hoặc:
“Cài ứng dụng này để được hỗ trợ.”
Hãy ưu tiên tải ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức của thiết bị.
Trước khi cài, nên kiểm tra:
Tên ứng dụng.
Nhà phát triển.
Số lượt tải.
Đánh giá.
Nội dung mô tả.
Nếu ứng dụng yêu cầu những quyền truy cập không phù hợp với chức năng của nó, hãy thận trọng.
5. Kiểm tra quyền của ứng dụng
Nhiều ứng dụng yêu cầu quyền truy cập vào:
Camera.
Microphone.
Vị trí.
Danh bạ.
Hình ảnh.
Tệp trên điện thoại.
Không phải ứng dụng nào cũng cần tất cả các quyền này.
Ví dụ:
Một ứng dụng đèn pin thông thường không nhất thiết phải có quyền truy cập danh bạ của bạn.
Hãy kiểm tra:
Cài đặt → Ứng dụng → Chọn ứng dụng → Quyền
Tên menu có thể khác nhau tùy điện thoại.
Nếu một quyền không cần thiết, bạn có thể xem xét tắt quyền đó.
6. Không cấp quyền cho ứng dụng một cách máy móc
Khi cài ứng dụng, điện thoại có thể hỏi:
“Cho phép ứng dụng truy cập vị trí?”
“Cho phép truy cập ảnh?”
“Cho phép sử dụng microphone?”
Đừng chỉ bấm “Cho phép” cho tất cả.
Hãy đọc xem ứng dụng đang yêu cầu quyền gì và tự hỏi:
“Ứng dụng này có thực sự cần quyền đó không?”
Đây là một kỹ năng số rất đơn giản nhưng hữu ích.
7. Kiểm tra ứng dụng nào đang sử dụng vị trí
Thông tin vị trí có thể giúp một số ứng dụng hoạt động tốt hơn.
Ví dụ:
Bản đồ.
Ứng dụng gọi xe.
Ứng dụng thời tiết.
Tuy nhiên, không phải ứng dụng nào cũng cần biết vị trí của bạn.
Bạn nên kiểm tra định kỳ những ứng dụng đang được phép sử dụng vị trí và điều chỉnh nếu cần.
8. Bảo vệ ảnh và tài liệu cá nhân
Điện thoại có thể chứa rất nhiều dữ liệu:
Ảnh gia đình.
Giấy tờ.
Hợp đồng.
Hình ảnh cá nhân.
Tài liệu công việc.
Không nên tùy tiện gửi những dữ liệu này cho người khác.
Đặc biệt, nếu một người lạ yêu cầu:
“Chụp căn cước gửi cho tôi.”
hãy hỏi rõ:
Gửi cho ai?
Để làm gì?
Có thực sự cần thiết không?
Chỉ cung cấp thông tin khi bạn xác định rõ mục đích và nơi tiếp nhận.
9. Không lưu thông tin nhạy cảm ở nơi dễ nhìn thấy
Bạn không nên ghi mật khẩu hoặc mã bảo mật vào một ghi chú không được bảo vệ rồi để ngay trên màn hình điện thoại.
Đặc biệt không nên ghi:
Mật khẩu ngân hàng.
Mã PIN.
Mã xác thực.
Câu hỏi bảo mật.
ở nơi người khác có thể dễ dàng nhìn thấy.
10. Bật tính năng tìm thiết bị
Nhiều điện thoại hiện nay có tính năng hỗ trợ tìm thiết bị khi bị thất lạc.
Tính năng này có thể giúp bạn:
Xác định vị trí thiết bị trong một số trường hợp.
Phát âm thanh để tìm điện thoại.
Khóa thiết bị.
Bảo vệ dữ liệu.
Xóa dữ liệu từ xa trong một số trường hợp.
Bạn nên tìm hiểu và bật tính năng tìm thiết bị phù hợp với hệ điều hành của mình.
11. Sao lưu dữ liệu quan trọng
Điện thoại có thể:
Bị mất.
Bị hỏng.
Bị lỗi.
Bị mất dữ liệu.
Vì vậy, những dữ liệu quan trọng nên được sao lưu.
Ví dụ:
Hình ảnh gia đình.
Danh bạ.
Tài liệu.
Video.
Các tệp quan trọng.
Có thể sử dụng dịch vụ sao lưu phù hợp với thiết bị và nhu cầu của mình.
Đừng đợi đến khi điện thoại bị hỏng mới nghĩ đến việc sao lưu.
12. Kiểm tra dung lượng điện thoại
Điện thoại đầy bộ nhớ có thể hoạt động chậm.
Bạn nên kiểm tra định kỳ:
Ảnh trùng lặp.
Video không còn cần thiết.
Ứng dụng ít sử dụng.
Tệp tải xuống.
Các tệp lớn.
Có thể xóa những dữ liệu không cần thiết sau khi đã kiểm tra cẩn thận.
Lưu ý
Không nên xóa dữ liệu quan trọng chỉ vì muốn giải phóng bộ nhớ.
13. Cẩn thận khi kết nối Wi-Fi công cộng
Wi-Fi miễn phí rất tiện lợi.
Tuy nhiên, khi kết nối với mạng Wi-Fi công cộng không rõ nguồn gốc, bạn nên thận trọng với những hoạt động quan trọng.
Đặc biệt tránh thực hiện các giao dịch nhạy cảm nếu bạn không chắc chắn về mạng đang sử dụng.
Hãy nhớ:
Wi-Fi miễn phí không có nghĩa là Wi-Fi an toàn tuyệt đối.
14. Tắt Bluetooth khi không sử dụng nếu phù hợp
Bluetooth rất hữu ích khi kết nối:
Tai nghe.
Loa.
Đồng hồ thông minh.
Các thiết bị khác.
Tuy nhiên, nếu không sử dụng, bạn có thể tắt Bluetooth khi phù hợp với nhu cầu.
Ngoài ra, không nên chấp nhận kết nối từ một thiết bị lạ mà bạn không biết.
15. Cẩn thận với thông báo trên màn hình khóa
Tin nhắn và thông báo có thể xuất hiện ngay trên màn hình khóa.
Nếu điện thoại bị đặt ở nơi người khác có thể nhìn thấy, thông báo có thể vô tình làm lộ:
Tin nhắn.
Mã xác minh.
Nội dung email.
Thông tin cá nhân.
Bạn có thể điều chỉnh cài đặt thông báo để hạn chế hiển thị nội dung nhạy cảm trên màn hình khóa.
16. Không bấm vào quảng cáo hoặc cửa sổ bật lên đáng ngờ
Khi truy cập một website, đôi khi có thể xuất hiện thông báo:
“Điện thoại của bạn đã bị nhiễm virus!”
“Bạn đã trúng thưởng!”
“Bấm ngay để nhận quà!”
Không nên hoảng sợ và bấm ngay.
Một trang web không đáng tin có thể sử dụng những thông báo như vậy để khiến người dùng thực hiện hành động.
Cách xử lý:
Đóng trang → không cài ứng dụng → không cung cấp thông tin.
17. Kiểm tra trình duyệt trên điện thoại
Trình duyệt là công cụ chúng ta sử dụng hằng ngày để truy cập Internet.
Bạn nên:
Cập nhật trình duyệt.
Đóng các trang không còn sử dụng.
Xóa dữ liệu duyệt web khi cần thiết.
Không lưu mật khẩu trên thiết bị dùng chung.
Cẩn thận khi truy cập website lạ.
Khi đăng nhập tài khoản quan trọng, hãy kiểm tra kỹ website trước khi nhập thông tin.
18. Không để người khác điều khiển điện thoại từ xa
Một người có thể gọi điện và nói:
“Tôi sẽ hỗ trợ cài đặt cho anh/chị.”
Sau đó yêu cầu bạn cài ứng dụng điều khiển từ xa.
Nếu bạn không chủ động yêu cầu hỗ trợ, hãy hết sức thận trọng.
Không nên cho người lạ:
Điều khiển màn hình.
Xem màn hình.
Truy cập thiết bị.
Thực hiện thao tác thay bạn.
Đặc biệt nếu điện thoại có các ứng dụng tài chính hoặc thông tin quan trọng.
19. Hãy kiểm tra điện thoại của người lớn tuổi trong gia đình
Nếu cha mẹ hoặc ông bà sử dụng điện thoại thông minh, gia đình có thể hỗ trợ kiểm tra:
Khóa màn hình.
Ứng dụng đã cài.
Quyền ứng dụng.
Cập nhật phần mềm.
Sao lưu dữ liệu.
Tài khoản quan trọng.
Không nên làm thay tất cả.
Hãy hướng dẫn để người sử dụng hiểu và tự thực hiện được.
Đó mới là cách nâng cao kỹ năng số lâu dài.
20. 5 cài đặt nên kiểm tra ngay hôm nay
Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy kiểm tra 5 mục sau:
1. Khóa màn hình
Điện thoại đã có PIN, mật khẩu hoặc phương thức bảo vệ chưa?
2. Cập nhật phần mềm
Điện thoại có bản cập nhật đang chờ không?
3. Ứng dụng
Có ứng dụng nào bạn không nhận ra không?
4. Quyền ứng dụng
Ứng dụng nào đang được phép truy cập camera, microphone, vị trí hoặc danh bạ?
5. Sao lưu
Hình ảnh và dữ liệu quan trọng đã được sao lưu chưa?
Chỉ mất vài phút kiểm tra nhưng có thể giúp điện thoại an toàn hơn.
21. Những dấu hiệu cho thấy điện thoại cần được kiểm tra
Hãy chú ý nếu điện thoại đột nhiên:
Xuất hiện nhiều quảng cáo bất thường.
Tự mở website.
Tự cài ứng dụng.
Xuất hiện ứng dụng lạ.
Hoạt động bất thường.
Hao pin nhanh bất thường.
Có những thông báo mà bạn không hiểu.
Đây không phải lúc nào cũng có nghĩa điện thoại đã bị tấn công.
Nhưng đó là lý do để bạn kiểm tra ứng dụng, cài đặt và cập nhật phần mềm.
22. Đừng cài quá nhiều ứng dụng
Một chiếc điện thoại không cần có hàng trăm ứng dụng.
Hãy giữ lại những ứng dụng thực sự cần thiết.
Định kỳ kiểm tra:
“Ứng dụng này có còn được sử dụng không?”
Nếu không sử dụng trong thời gian dài, bạn có thể cân nhắc gỡ bỏ.
Việc này giúp điện thoại gọn gàng hơn và giảm số lượng ứng dụng cần quản lý.
23. Điện thoại cũng cần được “dọn dẹp” định kỳ
Bạn có thể dành khoảng 10–15 phút mỗi tháng để kiểm tra:
Ứng dụng → Quyền → Bộ nhớ → Thông báo → Cập nhật → Sao lưu
Đây có thể trở thành một thói quen gia đình.
Giống như chúng ta dọn dẹp nhà cửa định kỳ, điện thoại cũng cần được kiểm tra và sắp xếp.
24. 10 thói quen sử dụng điện thoại an toàn
Hãy ghi nhớ:
1. Luôn khóa màn hình.
2. Không chia sẻ mã khóa tùy tiện.
3. Cập nhật phần mềm.
4. Chỉ cài ứng dụng từ nguồn đáng tin cậy.
5. Kiểm tra quyền ứng dụng.
6. Sao lưu dữ liệu quan trọng.
7. Không bấm link lạ.
8. Không cho người lạ điều khiển điện thoại.
9. Bảo vệ thông tin cá nhân.
10. Kiểm tra điện thoại định kỳ.
25. Một bài tập nhỏ cho cả gia đình
Hôm nay, mỗi thành viên trong gia đình hãy lấy điện thoại của mình và kiểm tra 5 mục:
☐ Điện thoại đã có khóa màn hình chưa?
☐ Có ứng dụng lạ không?
☐ Có ứng dụng nào đang được cấp quá nhiều quyền không?
☐ Phần mềm đã được cập nhật chưa?
☐ Dữ liệu quan trọng đã được sao lưu chưa?
Nếu cả gia đình cùng thực hiện, đây sẽ là một hoạt động nâng cao kỹ năng số rất thiết thực.
Kết luận
Điện thoại thông minh đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống.
Chúng ta sử dụng điện thoại để liên lạc, học tập, giải trí, làm việc, thanh toán và sử dụng các dịch vụ trực tuyến.
Vì vậy, biết sử dụng điện thoại không chỉ là biết gọi điện, nhắn tin hay cài ứng dụng.
Một người sử dụng điện thoại có kỹ năng số còn cần biết:
Bảo vệ thiết bị – bảo vệ tài khoản – kiểm soát quyền ứng dụng – bảo vệ dữ liệu – nhận biết rủi ro.
Hãy bắt đầu từ những việc rất đơn giản:
Khóa điện thoại – cập nhật phần mềm – kiểm tra ứng dụng – bảo vệ thông tin – sao lưu dữ liệu.
Chỉ vài phút kiểm tra định kỳ có thể giúp bạn sử dụng chiếc điện thoại của mình an toàn, hiệu quả và chủ động hơn.
Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho tiếp tục chia sẻ các kiến thức và kỹ năng số thiết thực, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ và ứng dụng công nghệ vào cuộc sống hằng ngày.
Mỗi ngày học một kỹ năng số – mỗi ngày sử dụng điện thoại an toàn hơn.
