Mục lục
Trong cuộc sống hằng ngày, khi cần tìm một thông tin, nhiều người thường mở Google và nhập câu hỏi vào ô tìm kiếm.
Từ việc tìm địa chỉ, giờ làm việc, cách sử dụng một dịch vụ, giá sản phẩm cho đến các kiến thức về sức khỏe, giáo dục, pháp luật và đời sống, công cụ tìm kiếm giúp chúng ta tiếp cận lượng thông tin rất lớn chỉ trong vài giây.
Tuy nhiên, tìm được thông tin không có nghĩa là thông tin đó luôn chính xác.
Nếu biết cách tìm kiếm, kiểm tra và đối chiếu, người dân có thể tiết kiệm thời gian và hạn chế bị ảnh hưởng bởi thông tin sai lệch trên Internet.
1. Google là gì và dùng để làm gì?
Google là một công cụ tìm kiếm phổ biến trên Internet.
Người dùng có thể nhập từ khóa để tìm:
Tin tức.
Địa chỉ.
Bản đồ.
Hình ảnh.
Video.
Tài liệu.
Kiến thức.
Website của cơ quan, tổ chức.
Thông tin sản phẩm, dịch vụ.
Ví dụ, thay vì hỏi:
“Ở đâu có chỗ làm căn cước?”
Bạn có thể tìm:
“địa điểm làm căn cước gần tôi”
Cách tìm cụ thể hơn thường giúp kết quả phù hợp hơn.
2. Đừng nhập câu tìm kiếm quá chung chung
Một lỗi thường gặp là nhập từ khóa quá ngắn.
Ví dụ:
“Bảo hiểm”
Kết quả có thể rất rộng.
Bạn có thể tìm cụ thể hơn:
“cách tra cứu bảo hiểm y tế trực tuyến”
hoặc:
“hướng dẫn sử dụng VNeID”
hoặc:
“địa điểm làm thủ tục bảo hiểm y tế”
Quy tắc đơn giản:
Càng mô tả rõ nhu cầu, kết quả tìm kiếm càng dễ phù hợp.
3. Sử dụng những từ khóa quan trọng nhất
Không nhất thiết phải viết một câu thật dài.
Hãy chọn những từ quan trọng nhất.
Ví dụ bạn muốn tìm cách đăng ký một dịch vụ:
❌ Tìm:
“Tôi muốn biết làm thế nào để có thể đăng ký…”
✅ Có thể tìm:
“hướng dẫn đăng ký dịch vụ trực tuyến”
Nếu biết tên dịch vụ, hãy thêm tên dịch vụ vào từ khóa.
4. Thêm địa điểm khi tìm thông tin địa phương
Nếu muốn tìm một dịch vụ ở khu vực cụ thể, hãy thêm tên địa phương.
Ví dụ:
“trạm y tế Phường Mỹ Tho”
hoặc:
“điểm giao dịch ngân hàng tại Mỹ Tho”
hoặc:
“địa điểm hỗ trợ VNeID Mỹ Tho”
Điều này giúp kết quả tìm kiếm gần với nhu cầu thực tế hơn.
5. Tìm kiếm bằng câu hỏi
Bạn không nhất thiết phải biết từ khóa chính xác.
Có thể đặt câu hỏi giống như đang hỏi một người.
Ví dụ:
“Cách đổi mật khẩu Wi-Fi tại nhà?”
“Làm sao để chụp tài liệu thành PDF bằng điện thoại?”
“Cách kiểm tra dung lượng điện thoại?”
“Làm sao để gửi vị trí qua Zalo?”
Google có thể tìm những trang chứa thông tin liên quan đến câu hỏi của bạn.
6. Kiểm tra website trước khi tin thông tin
Đây là kỹ năng rất quan trọng.
Khi tìm thấy một thông tin, đừng chỉ đọc tiêu đề.
Hãy xem:
Thông tin được đăng ở đâu?
Ai đăng?
Có ngày tháng không?
Có nguồn tham khảo không?
Nội dung có phù hợp với thông tin chính thức không?
7. Ưu tiên nguồn chính thức
Khi tìm thông tin quan trọng, hãy ưu tiên website hoặc kênh chính thức của cơ quan, tổ chức liên quan.
Ví dụ, nếu cần thông tin về một dịch vụ:
Cơ quan nào cung cấp dịch vụ → tìm website chính thức của cơ quan đó.
Nếu cần thông tin về ngân hàng:
Tìm website hoặc ứng dụng chính thức của ngân hàng.
Nếu cần thông tin về một sản phẩm:
Kiểm tra website của nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối chính thức khi phù hợp.
Đặc biệt:
Không nên chỉ dựa vào một bài đăng trên mạng xã hội để đưa ra quyết định quan trọng.
8. Kiểm tra ngày đăng thông tin
Internet có rất nhiều bài viết cũ.
Một thông tin từng đúng cách đây vài năm có thể không còn phù hợp ở thời điểm hiện tại.
Ví dụ:
“Cách đăng ký dịch vụ trực tuyến năm 2022”
có thể khác với cách thực hiện hiện nay.
Vì vậy, khi tìm hướng dẫn, hãy chú ý:
Ngày đăng hoặc ngày cập nhật.
Đặc biệt đối với:
Thủ tục hành chính.
Chính sách.
Giá cả.
Phần mềm.
Ứng dụng.
Quy định.
Thông tin càng quan trọng càng cần kiểm tra tính cập nhật.
9. Đừng chỉ đọc tiêu đề
Một tiêu đề có thể rất hấp dẫn:
“Sắp có thay đổi cực lớn!”
“Ai cũng phải biết điều này!”
“Chỉ cần làm cách này là nhận được tiền!”
Nhưng tiêu đề chưa phải toàn bộ nội dung.
Hãy đọc bài viết và kiểm tra nguồn.
Hãy nhớ:
Tiêu đề thu hút sự chú ý, nhưng nội dung và nguồn mới là thứ cần kiểm tra.
10. Cẩn thận với thông tin “quá tốt để là sự thật”
Trên Internet có thể xuất hiện những thông tin như:
“Đầu tư chắc chắn có lãi.”
“Nhận tiền miễn phí.”
“Điện thoại giảm 90%.”
“Không cần làm gì vẫn có thu nhập cao.”
Những thông tin như vậy cần được kiểm tra rất kỹ.
Không nên:
Chuyển tiền ngay.
Cung cấp thông tin cá nhân.
Cung cấp mã OTP.
Bấm đường link lạ.
chỉ dựa trên một bài đăng hoặc quảng cáo.
11. Tìm cùng một thông tin ở nhiều nguồn
Nếu thông tin quan trọng, hãy thử tìm kiếm thêm.
Ví dụ bạn đọc được:
“Một quy định mới vừa được ban hành.”
Hãy tìm thêm:
“tên quy định + cơ quan ban hành”
hoặc:
“tên vấn đề + website chính thức”
Nếu nhiều nguồn uy tín cùng đưa thông tin tương tự, bạn sẽ có cơ sở tốt hơn để đánh giá.
Quy tắc:
Thông tin quan trọng → không nên chỉ kiểm tra một nguồn.
12. Sử dụng dấu ngoặc kép khi muốn tìm chính xác một cụm từ
Đây là một mẹo tìm kiếm khá hữu ích.
Ví dụ bạn muốn tìm chính xác cụm:
“Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho”
Bạn có thể đặt cụm từ trong dấu ngoặc kép khi tìm kiếm.
Cách này hữu ích khi bạn muốn tìm:
Một câu cụ thể.
Tên một chương trình.
Tên một tổ chức.
Một cụm từ chính xác.
13. Tìm kiếm thông tin trên một website cụ thể
Nếu bạn đã biết website cần tìm, có thể giới hạn phạm vi tìm kiếm.
Ví dụ, nếu muốn tìm nội dung trên một website cụ thể, có thể sử dụng dạng:
site:tenwebsite.com từ khóa
Ví dụ:
site:example.com hướng dẫn
Google sẽ ưu tiên tìm kết quả trong website đó.
Đây là một kỹ năng hữu ích khi bạn thường xuyên tra cứu thông tin từ một nguồn nhất định.
14. Tìm kiếm hình ảnh bằng Google
Google không chỉ tìm văn bản.
Bạn cũng có thể tìm hình ảnh.
Ví dụ:
“cách trồng rau tại nhà”
sau đó chọn mục hình ảnh.
Điều này rất hữu ích khi muốn:
Tham khảo cách làm.
Nhận biết một loại cây.
Tìm hình minh họa.
Tìm ý tưởng trang trí.
Nhưng cần lưu ý:
Không phải hình ảnh trên Internet đều được phép sử dụng tùy ý.
Nếu sử dụng hình ảnh cho website, bài viết hoặc tài liệu công khai, cần chú ý đến bản quyền và quyền sử dụng hình ảnh.
15. Tìm kiếm video hướng dẫn
Đối với những thao tác khó hình dung bằng chữ, video có thể rất hữu ích.
Ví dụ:
“cách sử dụng Google Maps trên điện thoại”
“cách quét tài liệu bằng điện thoại”
“cách tạo tài khoản email”
Người mới sử dụng công nghệ có thể vừa xem vừa thực hiện từng bước.
16. Không phải kết quả đầu tiên luôn là kết quả tốt nhất
Một số kết quả đầu tiên có thể là quảng cáo.
Một số kết quả khác có thể được xếp cao vì nhiều lý do.
Vì vậy, đừng có thói quen:
Thấy kết quả đầu tiên → bấm ngay → tin ngay.
Hãy đọc tiêu đề, xem website và lựa chọn nguồn phù hợp.
17. Phân biệt quảng cáo và kết quả tìm kiếm
Khi tìm kiếm, bạn có thể gặp các kết quả được đánh dấu là quảng cáo.
Quảng cáo là một phần bình thường của nhiều công cụ tìm kiếm.
Tuy nhiên, khi cần tìm thông tin quan trọng, hãy đọc kỹ:
Tên website.
Nội dung.
Địa chỉ website.
Mục đích của trang.
Đừng nhầm việc một trang xuất hiện ở vị trí cao với việc trang đó chắc chắn là nguồn chính thức.
18. Cẩn thận khi tìm kiếm thông tin sức khỏe
Đây là lĩnh vực cần đặc biệt thận trọng.
Khi tìm kiếm triệu chứng trên Internet, bạn có thể gặp rất nhiều thông tin khác nhau.
Không nên tự kết luận:
“Tôi đọc trên Google thấy giống bệnh này nên chắc chắn tôi mắc bệnh đó.”
Thông tin trên Internet chỉ nên được xem là nguồn tham khảo.
Đối với vấn đề sức khỏe quan trọng, hãy tìm thông tin từ các nguồn y tế đáng tin cậy và trao đổi với nhân viên y tế khi cần.
19. Cẩn thận khi tìm thông tin pháp luật và thủ tục hành chính
Các quy định có thể được cập nhật theo thời gian.
Nếu tìm thấy một bài viết cũ trên mạng xã hội hoặc diễn đàn, không nên mặc định rằng thông tin đó vẫn còn hiệu lực.
Hãy tìm thêm:
Cơ quan ban hành.
Văn bản liên quan.
Website chính thức.
Thời điểm cập nhật.
Đặc biệt:
Không nên thực hiện một thủ tục quan trọng chỉ dựa trên một bài đăng không rõ nguồn.
20. Cẩn thận với thông tin tài chính
Khi tìm kiếm về:
Đầu tư.
Vay tiền.
Lãi suất.
Chứng khoán.
Tiền điện tử.
Các cơ hội kiếm tiền.
hãy đặc biệt thận trọng.
Không nên quyết định tài chính chỉ dựa trên:
Video.
Quảng cáo.
Bài đăng mạng xã hội.
Bình luận.
Lời giới thiệu của người lạ.
Hãy kiểm tra nguồn và rủi ro trước khi quyết định.
21. Hãy học cách nhận biết tin giả
Một thông tin đáng ngờ có thể có:
Tiêu đề gây sốc.
Nội dung kích động cảm xúc.
Không ghi nguồn.
Không có ngày đăng.
Ảnh không liên quan.
Thông tin mâu thuẫn.
Yêu cầu chia sẻ gấp.
Ví dụ:
“Chia sẻ ngay cho tất cả mọi người trước khi bị xóa!”
Đây là lúc bạn nên dừng lại và kiểm tra thay vì chia sẻ ngay.
22. Đừng chia sẻ thông tin chỉ vì thấy nhiều người đã chia sẻ
Một bài viết có:
10.000 lượt chia sẻ
không có nghĩa là nội dung chắc chắn chính xác.
Nhiều người cùng chia sẻ một thông tin sai vẫn không biến thông tin đó thành đúng.
Hãy nhớ:
Số lượt thích và chia sẻ không phải là bằng chứng về độ chính xác.
23. Khi nghi ngờ, hãy tìm nguồn gốc ban đầu
Nếu thấy một thông tin quan trọng trên Facebook hoặc Zalo, hãy thử tìm:
Ai là người đăng đầu tiên?
Thông tin này lấy từ đâu?
Có văn bản hoặc nguồn chính thức không?
Nếu không tìm được nguồn gốc, hãy thận trọng khi tin hoặc chia sẻ.
24. Một ví dụ thực tế
Bạn nhận được một tin nhắn:
“Ngày mai tất cả người dân phải làm thủ tục X, nếu không sẽ bị phạt.”
Thay vì chuyển tiếp ngay cho mọi người, hãy làm 4 bước:
Bước 1
Đọc kỹ nội dung.
Bước 2
Tìm cụm từ quan trọng trên Google.
Bước 3
Tìm website hoặc thông báo chính thức của cơ quan liên quan.
Bước 4
So sánh thông tin.
Nếu không có nguồn đáng tin cậy, không nên vội chia sẻ.
25. Công thức tìm kiếm “5W”
Khi cần tìm thông tin, hãy tự đặt 5 câu hỏi:
WHAT – Cái gì?
Tôi đang cần tìm thông tin gì?
WHO – Ai?
Ai cung cấp thông tin?
WHEN – Khi nào?
Thông tin được đăng khi nào?
WHERE – Ở đâu?
Thông tin xuất hiện ở website nào?
WHY – Tại sao?
Thông tin này được đưa ra với mục đích gì?
Cách suy nghĩ này giúp chúng ta không tiếp nhận thông tin một cách thụ động.
26. Quy trình 6 bước tìm thông tin đáng tin cậy
Hãy ghi nhớ:
BƯỚC 1
Xác định điều cần tìm.
BƯỚC 2
Chọn từ khóa cụ thể.
BƯỚC 3
Xem nhiều kết quả.
BƯỚC 4
Kiểm tra nguồn.
BƯỚC 5
Kiểm tra ngày cập nhật.
BƯỚC 6
Đối chiếu nguồn chính thức nếu thông tin quan trọng.
Đây là một kỹ năng số mà mọi thành viên trong gia đình đều có thể học.
27. Bài tập thực hành cho người dân
Hãy thử tìm trên Google một thông tin mà bạn thường xuyên sử dụng.
Ví dụ:
“Cách sử dụng VNeID”
Sau đó hãy kiểm tra:
☐ Website nào cung cấp thông tin?
☐ Có phải nguồn chính thức không?
☐ Bài viết được đăng khi nào?
☐ Có hướng dẫn cụ thể không?
☐ Có nguồn khác xác nhận không?
Sau vài lần thực hành, bạn sẽ hình thành thói quen kiểm tra thông tin tự nhiên hơn.
28. 12 nguyên tắc vàng khi tìm kiếm trên Internet
1. Xác định rõ điều cần tìm.
2. Sử dụng từ khóa cụ thể.
3. Thêm địa điểm nếu cần.
4. Kiểm tra nhiều kết quả.
5. Kiểm tra người cung cấp thông tin.
6. Kiểm tra ngày đăng.
7. Ưu tiên nguồn chính thức.
8. Đối chiếu thông tin quan trọng.
9. Không tin chỉ vì tiêu đề hấp dẫn.
10. Không tin chỉ vì có nhiều lượt chia sẻ.
11. Cẩn thận với thông tin yêu cầu chuyển tiền.
12. Không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng.
29. Một kỹ năng rất quan trọng: Biết “không biết”
Trong môi trường Internet, có hàng triệu thông tin khác nhau.
Không ai có thể biết tất cả.
Vì vậy, khi gặp một thông tin chưa chắc chắn, câu trả lời tốt nhất đôi khi là:
“Tôi chưa biết. Tôi sẽ kiểm tra trước.”
Đây không phải là thiếu hiểu biết.
Đó là một biểu hiện của kỹ năng số tốt.
30. Kết luận
Google và Internet giúp chúng ta tiếp cận thông tin nhanh hơn bao giờ hết.
Nhưng tìm kiếm thông tin chỉ là bước đầu tiên.
Kỹ năng quan trọng hơn là:
Tìm đúng – đọc kỹ – kiểm tra nguồn – đối chiếu – rồi mới tin và chia sẻ.
Đặc biệt với những thông tin liên quan đến:
Tiền bạc.
Sức khỏe.
Pháp luật.
Chính sách.
Tài khoản cá nhân.
Thủ tục hành chính.
hãy dành thêm thời gian kiểm tra.
Đừng để một tiêu đề gây sốc khiến bạn chia sẻ ngay.
Đừng để một lời quảng cáo hấp dẫn khiến bạn chuyển tiền.
Đừng để một thông tin được chia sẻ hàng nghìn lần khiến bạn mặc nhiên tin rằng nó chính xác.
Hãy trở thành một “người dùng Internet thông minh”:
Biết tìm kiếm – biết kiểm chứng – biết bảo vệ mình – biết chia sẻ có trách nhiệm.
Khu Phố 7 - Phường Mỹ Tho tiếp tục chia sẻ các kiến thức và kỹ năng số thiết thực, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ, sử dụng Internet hiệu quả và an toàn hơn trong cuộc sống hằng ngày.
Mỗi ngày học một kỹ năng số – mỗi lần tìm kiếm thêm một lần kiểm chứng.
