Mục lục
Ngày nay, chỉ với một chiếc điện thoại có kết nối Internet, chúng ta có thể xem rất nhiều nội dung trên YouTube.
Từ các chương trình giải trí, tin tức, âm nhạc cho đến những video hướng dẫn nấu ăn, sửa chữa đồ dùng, sử dụng điện thoại, học ngoại ngữ hay tìm hiểu kiến thức mới.
Nhiều người đã quen với việc mở YouTube để xem video, nhưng không phải ai cũng biết cách tìm kiếm thông tin hiệu quả, điều chỉnh video cho phù hợp hoặc nhận biết những nội dung cần thận trọng.
Sử dụng YouTube tốt không chỉ là biết mở video và xem.
Đó còn là khả năng tìm đúng nội dung, kiểm tra thông tin, quản lý tài khoản và sử dụng nền tảng một cách an toàn.
Trong bài viết hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu 12 kỹ năng đơn giản mà người dân có thể áp dụng ngay khi sử dụng YouTube.
1. YouTube là gì?
YouTube là một nền tảng chia sẻ video trên Internet.
Người dùng có thể xem nhiều loại nội dung khác nhau như:
Video hướng dẫn.
Chương trình giải trí.
Âm nhạc.
Tin tức.
Kiến thức giáo dục.
Nội dung về gia đình và đời sống.
Hướng dẫn sử dụng thiết bị.
Video giới thiệu sản phẩm.
Nội dung của các cơ quan, tổ chức và cá nhân.
YouTube có thể được sử dụng trên điện thoại, máy tính bảng, máy tính và nhiều thiết bị khác.
Điều quan trọng là người sử dụng cần biết chọn lọc nội dung, bởi không phải video nào trên Internet cũng chính xác hoặc phù hợp.
2. Biết tìm kiếm video bằng từ khóa
Đây là kỹ năng quan trọng nhất khi sử dụng YouTube.
Thay vì mở YouTube rồi xem những video được đề xuất, bạn có thể chủ động tìm nội dung mình cần.
Ví dụ, nếu muốn học cách sử dụng điện thoại Android, thay vì tìm:
Điện thoại
hãy tìm cụ thể hơn:
Cách chụp màn hình điện thoại Android
Hoặc:
Cách sử dụng Google Maps trên điện thoại
Từ khóa càng cụ thể thì kết quả thường càng gần với nhu cầu của bạn.
3. Tìm kiếm bằng câu hỏi cụ thể
Một cách khác là đặt câu hỏi trực tiếp.
Ví dụ:
“Cách đổi mật khẩu Wi-Fi?”
“Cách chuyển ảnh từ điện thoại sang máy tính?”
“Cách sử dụng camera điện thoại?”
“Cách tạo email trên điện thoại?”
Cách tìm kiếm này đặc biệt phù hợp với những người mới sử dụng công nghệ.
Thay vì phải biết tên chính xác của chức năng, bạn chỉ cần mô tả điều mình muốn thực hiện.
4. Xem tiêu đề nhưng đừng chỉ dựa vào tiêu đề
Tiêu đề giúp chúng ta biết video nói về nội dung gì.
Tuy nhiên, không nên đánh giá độ chính xác của thông tin chỉ dựa vào tiêu đề.
Một số video có thể sử dụng tiêu đề gây tò mò như:
“Ai cũng phải biết điều này!”
“Bí mật mà không ai nói cho bạn biết!”
“Làm ngay kẻo mất tiền!”
Những tiêu đề như vậy chưa đủ để chứng minh nội dung bên trong chính xác.
Khi xem thông tin quan trọng, hãy tìm hiểu thêm từ nguồn đáng tin cậy.
5. Kiểm tra người đăng video
Trước khi tin tưởng một nội dung, hãy xem ai là người đăng.
Ví dụ:
Nếu bạn muốn tìm hướng dẫn về một thủ tục hành chính, hãy ưu tiên kiểm tra các kênh chính thức của cơ quan, tổ chức có liên quan.
Nếu tìm hướng dẫn sử dụng một sản phẩm, có thể tham khảo kênh chính thức của nhà sản xuất.
Nếu tìm kiến thức chuyên môn, hãy xem người trình bày là ai và họ dựa vào nguồn nào.
Không phải cứ video có nhiều lượt xem thì chắc chắn đúng.
6. Đừng vội tin những thông tin quan trọng trên YouTube
YouTube có rất nhiều nội dung do người dùng tạo ra.
Vì vậy, khi xem những thông tin liên quan đến:
Sức khỏe.
Tiền bạc.
Pháp luật.
Đầu tư.
Chính sách.
Thủ tục hành chính.
bạn nên kiểm tra lại từ nguồn chính thống hoặc nguồn chuyên môn phù hợp.
Ví dụ, một video nói:
“Có một quy định mới bắt đầu áp dụng từ tháng này.”
Đừng chỉ dựa vào video đó để thực hiện một thủ tục.
Hãy kiểm tra thêm thông tin từ cơ quan có thẩm quyền.
YouTube rất hữu ích để tham khảo và học cách thực hiện, nhưng với những vấn đề quan trọng, việc kiểm chứng thông tin vẫn cần thiết.
7. Biết điều chỉnh tốc độ video
Có những video nói quá nhanh khiến người xem khó theo dõi.
Nếu ứng dụng hỗ trợ, bạn có thể điều chỉnh tốc độ phát.
Ví dụ:
0,75x – chậm hơn.
1x – tốc độ bình thường.
1,25x – nhanh hơn.
1,5x – nhanh hơn nữa.
Nếu đang học một thao tác trên điện thoại, có thể giảm tốc độ xuống để dễ quan sát.
Đây là một chức năng đơn giản nhưng rất hữu ích đối với người mới học công nghệ.
8. Sử dụng phụ đề khi cần
Một số video có phụ đề.
Phụ đề có thể giúp bạn:
Đọc nội dung khi khó nghe.
Hiểu rõ hơn lời nói.
Xem video ở nơi không tiện bật âm thanh.
Theo dõi những video có người nói nhanh.
Nếu video có hỗ trợ phụ đề, bạn có thể bật trong phần điều khiển của video.
Tùy video và ngôn ngữ, phụ đề có thể do người tạo nội dung cung cấp hoặc được hệ thống tạo tự động.
Vì vậy, nếu nội dung quan trọng, vẫn nên kiểm tra lại những thông tin mình đọc được.
9. Biết tạm dừng và tua lại video
Khi xem hướng dẫn, bạn không cần phải cố nhớ tất cả các bước.
Ví dụ một video hướng dẫn:
Bước 1 → Bước 2 → Bước 3 → Bước 4
Nếu chưa kịp thực hiện, hãy tạm dừng video.
Làm xong bước 1 rồi mới tiếp tục.
Nếu bỏ lỡ một đoạn, có thể tua lại.
Đây là cách học rất phù hợp với người mới sử dụng điện thoại.
Bạn không cần phải xem hết video một lần.
10. Lưu video hữu ích để xem lại
Nếu tìm được một video hướng dẫn thực sự hữu ích, bạn có thể sử dụng chức năng lưu của YouTube nếu tài khoản và ứng dụng hỗ trợ.
Ví dụ:
“Cách sử dụng VNeID”
“Cách sử dụng điện thoại Android”
“Cách chuyển ảnh sang máy tính”
“Cách sử dụng Google Maps”
Việc lưu những video cần thiết giúp bạn không phải tìm lại từ đầu.
Tuy nhiên, nên kiểm tra lại video nếu đã lâu không xem vì hướng dẫn sử dụng ứng dụng có thể thay đổi theo thời gian.
11. Đăng ký những kênh mình thường xuyên quan tâm
Nếu bạn thường xuyên xem nội dung từ một kênh và thấy phù hợp, có thể đăng ký kênh đó.
Ví dụ:
Kênh giáo dục.
Kênh hướng dẫn công nghệ.
Kênh nấu ăn.
Kênh học tập.
Kênh của cơ quan, tổ chức.
Kênh thông tin cộng đồng.
Sau khi đăng ký, việc tìm lại những nội dung mới từ kênh đó sẽ thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, không cần đăng ký quá nhiều kênh.
Nếu đăng ký hàng trăm kênh, danh sách nội dung có thể trở nên rất khó theo dõi.
12. Cẩn thận với đường link và lời mời trong phần mô tả
Đây là một kỹ năng rất quan trọng.
Một số video có thể chứa đường link trong phần mô tả hoặc bình luận.
Nếu đường link yêu cầu bạn:
Đăng nhập tài khoản.
Cung cấp mật khẩu.
Cung cấp mã OTP.
Cung cấp thông tin ngân hàng.
Chuyển tiền.
Cài đặt một ứng dụng không rõ nguồn gốc.
hãy dừng lại và kiểm tra.
Đặc biệt, không nên nghĩ rằng:
“Video trên YouTube thì link bên dưới chắc chắn an toàn.”
Nền tảng chỉ là nơi đăng video; người dùng vẫn cần tự đánh giá các đường link và yêu cầu bên ngoài.
YouTube có thể giúp người dân học được rất nhiều điều
Nếu sử dụng đúng cách, YouTube không chỉ để giải trí.
Bạn có thể sử dụng YouTube để học những kỹ năng rất gần với cuộc sống.
Học nấu ăn
Tìm:
Cách nấu món ăn…
Học sửa chữa đơn giản
Tìm:
Cách xử lý khi vòi nước bị rò rỉ
Học công nghệ
Tìm:
Cách sử dụng điện thoại Android
Học ngoại ngữ
Tìm:
Tiếng Anh giao tiếp cho người mới bắt đầu
Học kỹ năng gia đình
Tìm:
Cách bảo quản thực phẩm
Điều quan trọng là chọn nội dung phù hợp và kiểm tra nguồn thông tin.
Một ví dụ thực tế
Giả sử bạn vừa mua một chiếc điện thoại mới nhưng chưa biết cách chụp màn hình.
Thay vì nhờ người khác làm giúp, bạn có thể mở YouTube và tìm:
Cách chụp màn hình điện thoại Samsung
Nếu sử dụng điện thoại khác, hãy thay tên thiết bị tương ứng.
Sau đó:
Bước 1: Xem một vài video.
Bước 2: Chọn video có hướng dẫn rõ ràng.
Bước 3: Tạm dừng video.
Bước 4: Làm theo từng bước.
Bước 5: Nếu chưa thành công, xem lại đoạn hướng dẫn.
Đây chính là một cách tự học kỹ năng số bằng điện thoại.
Không phải video nào nhiều lượt xem cũng đáng tin
Một video có:
100.000 lượt xem
không đồng nghĩa với việc tất cả thông tin trong video đều chính xác.
Lượt xem chỉ cho biết video đã được nhiều người xem, không phải là chứng nhận về độ chính xác.
Khi xem một nội dung quan trọng, hãy cân nhắc:
Ai đăng?
Nguồn thông tin ở đâu?
Nội dung có phù hợp với thời điểm hiện tại không?
Có thể kiểm tra lại ở nguồn khác không?
Đặc biệt, với thông tin liên quan đến tiền bạc, sức khỏe hoặc thủ tục, càng cần thận trọng.
Cẩn thận với nội dung quảng cáo
Trong quá trình xem YouTube, bạn có thể gặp quảng cáo.
Quảng cáo có thể xuất hiện trước, trong hoặc xung quanh nội dung video.
Người xem nên phân biệt:
Nội dung video
và
nội dung quảng cáo.
Nếu một quảng cáo đưa ra lời hứa quá hấp dẫn như:
“Kiếm tiền dễ dàng.”
“Lợi nhuận chắc chắn.”
“Chỉ cần chuyển tiền là nhận được…”
thì không nên vội tin hoặc thực hiện theo.
Hãy kiểm tra thông tin và tìm hiểu kỹ trước khi giao dịch.
Trẻ em sử dụng YouTube cũng cần được hướng dẫn
Nếu gia đình có trẻ nhỏ sử dụng YouTube, người lớn nên quan tâm đến:
Nội dung trẻ đang xem.
Thời gian sử dụng.
Những kênh trẻ thường theo dõi.
Các liên kết hoặc lời mời xuất hiện trong video.
Thông tin cá nhân trẻ có thể chia sẻ.
Không nên chỉ giao điện thoại cho trẻ rồi mặc kệ hoàn toàn.
Việc hướng dẫn trẻ cách sử dụng Internet an toàn cũng là một phần của kỹ năng số trong gia đình.
7 nguyên tắc sử dụng YouTube an toàn
Bạn có thể ghi nhớ 7 nguyên tắc đơn giản:
1. Tìm đúng
Sử dụng từ khóa cụ thể.
2. Xem nguồn
Kiểm tra người đăng và kênh.
3. Kiểm chứng
Thông tin quan trọng cần được kiểm tra lại.
4. Không vội tin
Lượt xem cao không đồng nghĩa với nội dung chính xác.
5. Không cung cấp thông tin bí mật
Không gửi mật khẩu, OTP hoặc thông tin ngân hàng cho người lạ.
6. Cẩn thận với đường link
Không bấm vào liên kết đáng ngờ.
7. Xem có chọn lọc
Chọn nội dung hữu ích thay vì xem liên tục theo đề xuất.
5 kỹ năng bạn có thể thử ngay hôm nay
Hãy mở YouTube và thực hành:
1. Tìm một video hướng dẫn mà bạn đang cần.
2. Thử điều chỉnh tốc độ video xuống 0,75x.
3. Thử bật phụ đề nếu video có hỗ trợ.
4. Tạm dừng video và làm theo từng bước.
5. Kiểm tra xem kênh đăng video là ai.
Chỉ với vài thao tác, bạn đã bắt đầu sử dụng YouTube chủ động hơn thay vì chỉ xem những video được đề xuất.
Kết luận
YouTube có thể là một công cụ rất hữu ích nếu chúng ta biết cách sử dụng.
Thay vì chỉ dùng YouTube để giải trí, người dân có thể tận dụng nền tảng này để:
Học kỹ năng mới.
Tìm hướng dẫn.
Học tập.
Tìm hiểu công nghệ.
Tham khảo kiến thức.
Tìm cách giải quyết những vấn đề thường gặp trong cuộc sống.
Tuy nhiên, Internet có rất nhiều nguồn thông tin khác nhau.
Vì vậy, một người sử dụng YouTube tốt không chỉ biết tìm video, mà còn biết chọn nguồn, kiểm tra thông tin và bảo vệ bản thân khi sử dụng Internet.
Hãy nhớ:
Tìm đúng – xem kỹ – kiểm tra nguồn – không vội tin – sử dụng an toàn.
Đó là những kỹ năng đơn giản nhưng rất cần thiết trong cuộc sống số hiện nay.
Mỗi Ngày Một Kỹ Năng Số
Nâng cao kỹ năng số không nhất thiết phải học những điều phức tạp.
Một thao tác nhỏ như biết tìm một video hướng dẫn, biết bật phụ đề hay biết kiểm tra nguồn thông tin cũng có thể giúp chúng ta sử dụng Internet hiệu quả hơn.
Hãy dành một chút thời gian mỗi ngày để học một kỹ năng mới.
Mỗi ngày một kỹ năng nhỏ – từng bước nâng cao kỹ năng số cho mỗi người dân.
